Uczniowie z doświadczeniem migracji

PROJEKT: NAUCZYCIELE NA RZECZ WYSOKIEJ JAKOŚCI EDUKACJI UCZENNIC I UCZNIÓW Z DOŚWIADCZENIEM MIGRACJI

Zobacz padlet

W ostatnich latach w samej Syrii miejsca pracy opuściło 52 tysiące nauczycieli, a 2,4 miliona dzieci straciło dostęp do szkół. W obliczu konfliktów zbrojnych edukacja uchodźców traktowana jest często jako luksus. Tymczasem prawo do edukacji jest jednym z podstawowych praw człowieka, jest też dla ludzi zmuszonych do porzucenia własnych domów warunkiem niezbędnym do odbudowania ich nadziei i poczucia godności.

Instytucje oświatowe, szkolne społeczności, nauczyciele i ich związki zawodowe powinny odgrywać znaczącą rolę w niesieniu pomocy migrantom i uchodźcom oraz w podnoszeniu poziomu zrozumienia, czym jest poszanowanie godności ludzkiej i praw człowieka.

Celem projektu Międzynarodówki Edukacyjnej „Nauczyciele na rzecz wysokiej jakości edukacji uchodźców” jest przypomnienie tych faktów i opracowanie rekomendacji, jak zapewnić warunki uczenia się oraz adaptacji uchodźców w szkole, by zwiększyć ich szanse edukacyjne.

Do współpracy w projekcie zaproszony został Związek Nauczycielstwa Polskiego, a za jego pośrednictwem Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej. Obie organizacje uznały za najważniejsze opracowanie:

– rozwiązań dla poradni psychologiczno-pedagogicznych w zakresie diagnozy dzieci z doświadczeniem migracji;

– propozycji dla szkół dotyczących współpracy pomiędzy kadrą szkoły a osobami pełniącymi funkcję pomocy nauczyciela lub asystentów międzykulturowych.

Projekt był realizowany przy wsparciu samorządów Warszawy i Gdańska.

MATERIAŁY WYPRACOWANE DLA SZKÓŁ

W ramach projektu przeprowadzono analizę sytuacji uczennic i uczniów z doświadczeniem migracji w Polsce w celu opracowania materiałów i narzędzi ułatwiających pracę na rzecz ich integracji w lokalnych środowiskach szkolnych.

Grupa specjalistów zajmujących się tymi kwestiami przygotowała:

– procedurę Pięciu kroków, która ułatwia opracowanie szkolnej strategii włączenia uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji do społeczności szkolnej;

– zestawienie dokumentów i opracowań regulujących zakres zo­bowiązań oraz odpowiedzialności szkoły, nauczycieli i systemu oświaty wobec uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji.

W tym zbiorze szczególne miejsce zajmuje jedno z opracowań, przygotowane przez Fundację na rzecz Różnorodności Społecznej, checklista Równe traktowanie w szkole. Zawiera ono wykaz warunków, jakie po­winna spełnić szkoła, by zapewnić równe traktowanie uczennicom i uczniom z doświadczeniem migracji, wsparcie procesów integracji oraz przeciwdziałanie stereotypom, uprzedzeniom, dyskryminacji i wykluczeniu. Tym samym ma sprzyjać tworzeniu atmosfery bezpieczeństwa, szacunku i otwartości. Checklista jest swoistą mapą czy też przewodnikiem po najważniejszych obszarach związanych z równym traktowaniem w szkole. Może stanowić inspirację do podjęcia tej tematyki, a także służyć za narzędzie wspomagające w okresowej ewaluacji lub za punkt wyjścia pogłębionej refleksji na temat bezpieczeństwa, atmosfery i wzajemnych relacji pomiędzy wszystkimi osobami tworzącymi społeczność szkolną.

MATERIAŁY DEDYKOWANE W RAMACH POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ

Zespół psycholożek, działający w ramach projektu, przygotował informację na temat warunków korzystania z właściwych procedur diagnostycznych, uwzględniających ograniczenia i ryzyka stosowania narzędzi diagnostycznych wobec zróżnicowania kulturowego i językowego. Procedura ta uwzględnia również zasady pracy z tłumaczem i zakłada odpowiednie przygotowanie pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych do pracy z dzieckiem oraz rodziną z doświadczeniem migracji. Opisane aspekty były przedmiotem spotkania z pracownicami i pracownikami poradni psychologiczno-pedagogicznych w Warszawie.

Szczególną wartością pracy grupy psycholożek jest wypracowanie konkretnych narzędzi do zastosowania podczas pracy diagnostycz­nej w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, do których można zaliczyć:

– procedurę badania psychologicznego dzieci migrujących,

– pogłębiony wywiad edukacyjny,

– kwestionariusz wywiadu z rodzicem lub opiekunem,

– ankietę dla nauczycieli opiekujących się dzieckiem,

– formularz obserwacji dziecka w kontakcie niedyrektywnym.

Dodatkowo zespół przygotował wybór dokumentów dotyczących aspektów prawnych diagnozy i regulacji oświatowych odnoszących się do wsparcia systemowego dla dzieci z doświadczeniem migracji oraz materiał Diagnoza dzieci z doświadczeniem migracji jako szczególne zadanie poradni psychologiczno-pedagogicznej.

INSPIRACJE

Pracy nad projektem towarzyszyło wiele refleksji i odkryć. Od 2010 roku wprowadzono w Polsce zmiany prawne umożliwiające objęcie dzieci z doświadczeniem migracji większym wsparciem psychologiczno-pedagogicznym. Niestety opracowane przez instytucje oświatowe różnych szczebli rekomendacje i materiały nie są powszechnie znane, a co za tym idzie, stosowane.

Uczestniczki i uczestnicy projektu wskazali także materiały mogące stanowić inspirację dla nauczycielek i nauczycieli prowadzących zajęcia dotyczące zagadnienia migracji. Niektóre z nich zdecydowaliśmy się umieścić na naszej wirtualnej tablicy. Jest wśród nich tekst Polscy uchodźcy z czasów II wojny światowej a dzisiejsi emigranci. Czym różniła się sytuacja polskich uchodźców, którzy w czasie wojny trafili z Syberii do Iranu, od sytuacji dzisiejszych migrantów z Syrii, próbujących znaleźć swój nowy dom w Europie? Czy opieka, jaką uzyskały polskie dzieci w Indiach, Meksyku czy Nowej Zelandii, może stanowić wzór dla działań, jakie powinni­śmy podjąć dziś wobec dzieci doświadczonych migracją?

Wyjątkowo poruszającym materiałem jest reportaż opowiadający histo­rię rodziny, która trzy lata temu uciekła z przejętego przez Rosję Krymu i której członkowie: mama, tata oraz dwóch uczących się w polskich szkołach synów, nagle otrzymali nakaz opuszczenia Polski. Czy tak powinno być? Czy można przerzucać ludzi z miejsca na miejsce, tylko dlatego że nie uznajemy ich prawa do życia w naszym kraju? Te i zapewne wiele innych pytań warto postawić i spróbować na nie odpowiedzieć podczas lekcji wychowawczych, wiedzy o społeczeństwie czy historii.

Inspiracją, a w zasadzie gotowym rozwiązaniem może być też opraco­wanie Głos nowego pokolenia, będące programem zajęć edukacyjno-integracyjnych przeznaczonych dla młodzieży z doświadczeniem migracji.

PUBLIKACJE REKOMENDOWANE

Poniżej wskazujemy kilka ważnych książek i materiałów, które można znaleźć w Internecie i do których linki umieszczamy na naszym padlecie:

Dyskryminacja – tom wydany w ramach serii Czytanki o Edukacji, publikowanej przez ZNP, dotyczący szeroko pojętej dyskryminacji i opisujący między innymi historię Abdula, który jako uczeń polskiej szkoły staje przed wyzwaniem uczestnictwa w obchodach świąt, których ani nie zna, ani nie rozumie.

Od migracji do integracji – vademecum przygotowane przez Helsińską Fundację Praw Człowieka, sygnowane zdaniami: „Weź kurs na wielokulturowość, „Edukacja na temat praw człowieka i wielokulturowości kluczem do budowania otwartego społeczeństwa przyjmującego obywateli państw trzecich”.

Międzykulturowość w szkole. Poradnik dla nauczycieli i specjalistów – bardzo dobrze opracowany, specjalistyczny dokument Ośrodka Rozwoju Edukacji, mogący być dobrym punktem odniesienia do przygotowywania nauczycieli i nauczycielek do pracy z uczniami z doświadczeniem migracji.

Edukacja antydyskryminacyjna – podręcznik trenerski dla osób prowadzących szkolenia z zakresu przygotowywania i rozwijania wiedzy oraz umiejętności specjalistów (w tym nauczycieli) zajmujących się osobami z doświadczeniem migracji.

Przeciwdziałanie mowie nienawiści – specjalne opracowanie, opisujące źródła i konsekwencje praktykowania mowy nienawiści także wobec osób z doświadczeniem migracji. Zawiera również rozdział zatytułowany Jak mówić, żeby nie obrażać – ważne!

Wracam do Polski – seria poradników przygotowanych przez Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą, zawierających wiele istotnych informacji dla uczniów

ZNAJDŹ W INTERNECIE

Prace w ramach projektu zaowocowały odkryciem i zinwentaryzowaniem szeregu istotnych źródeł wiedzy wspomagającej pracę z osobami doświadczonymi migracją, np.:

My społeczeństwo – film przygotowany na zlecenie Związku Nauczycielstwa Polskiego, a dotyczący kwestii równości i różnorodności w Polsce;

– bogaty materiał z informacjami, dokumentami oraz gotowymi rozwiązaniami, jakie można znaleźć na stronie Fundacji na rzecz Różnorodności Społecznej;

– Zielona Linia – portal rządowy pomagający w kwestiach formalnych związanych z zatrudnieniem;

Szkoła integracji międzykulturowej – publikacja dla pedagogów i psychologów szkolnych, ale też dla nauczycieli, którzy kształcą klasy międzykulturowe;

– informacja o kształceniu cudzoziemców w polskim systemie oświaty, którą można znaleźć na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej;

– Info Migrator – specjalna internetowa platforma informacyjna dla migrantów, dostępna w wielu wersjach językowych, kompleksowo odpowiadająca na potrzeby przybywających do Polski obcokrajowców;

– Włącz się w Polskę – strona poświęcona działaniom na rzecz zwiększenia partycypacji cudzoziemców, by się lepiej czuli w Polsce i przyczyniali do tego, by nasz kraj zyskał jeszcze więcej na ich obecności.

A także strony naszych partnerów samorządowych:

– Info Migrator Warszawa – specjalnie opracowany portal zawierający mnogość informacji, ciekawostek i linków związanych z tematyką migracji, ale też z ofertą, jaką dla osób z doświadczeniem migracji przedstawia Warszawa;

– Gdański Model Integracji – szczegółowe omówienie założeń oraz zasad praktykowanych w mieście wobec osób z doświadczeniem migracji.

Wielki niemiecki przyrodnik i filozof Albrecht von Haller napisze w połowie XVIII wieku: Nic nie zdoła lepiej rozproszyć przesądów, jak znajomość wielu ludów o odmiennych obyczajach, prawach i poglądach – odmienność, która za cenę niewielkiego wysiłku uczy nas odrzucać to, czym ludzie się różnią, a za głos natury uważać to, w czym wszystkie ludy są zgodne: bo przecież pierwsze prawa natury są te same u wszystkich ludów. Nikogo nie obrażać, każdemu przyznać, co mu się należy.

Ryszard Kapuściński, Ten Inny, Kraków, 2006, str. 18

Głos pisze o projekcie

 

Login to your account below

Fill the forms bellow to register

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Newsletter

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się na listę odbiorców newslettera.. Obiecujemy nie spamować!

Zapoznaj się z naszą polityką przetwarzania danych osobowych.

FreshMail.pl