W 1926 roku została uchwalona ustawa o stosunkach służbowych nauczycieli, czyli pierwsza Karta Nauczyciela! W jej powstanie byli zaangażowani działacze Związku!
Prababką dzisiejszej Karty jest ustawa o stosunkach służbowych nauczycieli z 1 lipca 1926 roku, która była przełomowym aktem prawnym. Przyznała nauczycielom status urzędników państwowych, co podniosło wtedy ich prestiż społeczny i zagwarantowało im pakiet unikalnych jak na tamte czasy uprawnień.
W powstanie ustawy o stosunkach służbowych nauczycieli byli zaangażowani działacze Związku:
– Julian Smulikowski (1880-1934) – nauczyciel, związkowiec, działacz społeczny, poseł, wiceprezes ZNP, referent ustawy w Sejmie;
– Zygmunt Nowicki (1881-1944) – nauczyciel, związkowiec, poseł, wiceprezes ZNP (a następnie prezes), autor rezolucji ws. pragmatyki w Sejmie;
– Stanisław Nowak (1859-1936) – nauczyciel, prezes ZNP, senator RP, działacz niepodległościowy, jeden z twórców Związku.
To ONI walczyli w Sejmie i Senacie walczyli o korzystne dla nauczycieli przepisy pragmatyki. To im zawdzięczamy uchwalenie w 1926 r. pierwszej pragmatyki zawodowej nauczycieli.
Ustawa z 1926 r. o stosunkach służbowych nauczycieli ujednoliciła status prawny, prawa i obowiązki nauczycieli w odrodzonej Polsce. Zapewniała ona pedagogom:
- stabilizację zawodową,
- prawo do emerytury
- oraz określała ścieżkę awansu i zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Ustawa o stosunkach służbowych nauczycieli, z późniejszymi zmianami, przez dekady stanowiła fundament polskiego systemu edukacji. Ostatecznie została zastąpiona przez obecną Kartę Nauczyciela z 1982 roku.
