ETUCE (Europejski Komitet Związków Zawodowych Oświaty i Nauki) realizuje projekt o sztucznej inteligencji w edukacji – Balancing AI in Edu, współfinansowany przez Unię Europejską. Szybki rozwój AI niesie ze sobą nie tylko nowe możliwości, ale też znaczące wyzwania dla kształcenia oraz dla nauczycieli i pracowników oświaty szczególnie pod kątem ich praw i warunków pracy.
12 maja 2026 r. w Dublinie odbyły się warsztaty ETUCE poświęcone negocjacjom zbiorowym dotyczącym sztucznej inteligencji w edukacji. Dyskusja koncentrowała się na tym, jak związki zawodowe mogą wpływać na wdrażanie AI w szkołach, tak aby technologia wspierała edukację, a nie ograniczała autonomię nauczycieli, prawa pracownicze i ochronę danych.
Otwierając warsztaty, prezes ETUCE John MacGabhann podkreślił, że sztuczna inteligencja musi służyć edukacji, a nie podważać wartości demokratyczne, autonomię zawodową nauczycieli lub krajowe systemy edukacji. Koordynator ds. polityki ETUCE Martina Di Ridolfo zauważyła, że systemy sztucznej inteligencji są już dzisiaj wykorzystywane w obszarach wysokiego ryzyka, jak ocenianie, często bez wystarczającego dialogu społecznego.
Uczestnicy warsztatów analizowali także przykłady z Francji, Islandii, Szkocji i Szwecji, pokazujące różne modele związkowej reakcji na rozwój AI. Szczególnie ważny był wątek negocjacji zbiorowych. Zwracano uwagę, że kwestie związane z AI powinny być ujmowane w układach i porozumieniach obejmujących m.in. ochronę danych, zasady konsultacji, prawo do informacji, czas pracy, szkolenia oraz granice wykorzystania narzędzi cyfrowych.
Warsztaty w Dublinie pokazały, że debata o sztucznej inteligencji w edukacji wchodzi w nową fazę. Coraz wyraźniej chodzi nie tylko o same narzędzia, ale o to, kto ustala zasady ich użycia i czy nauczyciele mają realny wpływ na cyfrową transformację szkoły. Dla ZNP to ważny kierunek działań w obronie jakości publicznej edukacji i statusu zawodu nauczyciela. W spotkaniu uczestniczył przedstawiciel ZNP w AI Expert Group ETUCE Krzysztof Stradomski, prawnik Biura Zarządu Głównego ZNP. W ramach projektu Balencing AI in Edu oświatowe związki zawodowe zrzeszone w ETUCE skoncentrują się na zaprojektowaniu europejskiego przewodnika strategicznego na temat AI w edukacji i działań związków zawodowych w tym obszarze. Wyniki prac grup roboczych zostaną zaprezentowane na konferencji, która odbędzie się w listopadzie w Lizbonie.