Związek Nauczycielstwa Polskiego zwrócił się do wszystkich klubów i kół poselskich o zajęcie stanowiska w sprawie Inicjatywy Obywatelskiej „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli”. Projekt należy pilnie uchwalić, jeśli nowy system kształtowania wynagrodzeń nauczycieli miałby zacząć obowiązywać w 2027 r.
„Rozczarowanie środowiska nauczycielskiego narasta z każdym kolejnym miesiącem braku realnych działań ze strony decydentów” – czytamy w piśmie prezesa Związku Sławomira Broniarza do przewodniczących wszystkich klubów i kół parlamentarnych.
ZNP wzywa także do zmiany „rażąco niesprawiedliwej” konstrukcji podatku dochodowego. Chodzi o to, by urealnić kwotę wolną od podatku, a także dostosować progi dochodowe do aktualnych realiów.
Warszawa, 7 maja 2026 r.
Przewodniczący
Klubów i Kół Parlamentarnych
Sejm RP
Szanowni Państwo Posłowie,
Związek Nauczycielstwa Polskiego – reprezentując interesy pracownicze nauczycieli oraz pracowników oświaty i szkolnictwa wyższego – zwraca się do wszystkich klubów i kół poselskich o zajęcie stanowiska w sprawie Inicjatywy Obywatelskiej „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli”.
ZNP przygotował i złożył w Sejmie projekt „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli”, który dotyczy powiązania wysokości wynagrodzeń nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce. Projekt ma na celu uniezależnienie wynagrodzeń nauczycieli od decyzji politycznych i ich wzrost oparty na obiektywnych wskaźnikach ogłaszanych przez GUS.
Inicjatywa ZNP została wniesiona do Sejmu w 2021 r. i trafiła na dwa i pół roku do sejmowej „zamrażarki”. Dopiero w nowej X kadencji Sejmu po pierwszym czytaniu (ponownym, ale pierwszym w tej kadencji) projekt został skierowany do Komisji Edukacji i Nauki. W jej ramach powołano Podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia projektu. Jednak do tej pory podkomisja nie zajmuje się obywatelskim projektem, choć Posłanka Partii Razem złożyła przygotowany przez ZNP (marzec 2025 r.) pakiet poprawek aktualizujących projekt obywatelski. Aktualizacja była konieczna, ponieważ w tym czasie zmienił się stan prawny.
Za chwilę minie następne niechlubne dwa i pół roku od ponownego pierwszego czytania, a Sejm wciąż nie pracuje nad Inicjatywą Obywatelską, mimo że podczas pierwszego czytania niemal wszystkie Kluby popierały projekt i mimo zapewnień Premiera Donalda Tuska i Minister Edukacji Barbary Nowackiej, że prace nad projektem zostaną przyspieszone. W praktyce prace nad Inicjatywą Obywatelską zostały zawieszone.
Jeżeli inicjatywa ma obowiązywać w 2027 roku, prace nad nią muszą być natychmiast wznowione, bo inaczej Sejm nie zdąży ich uchwalić do czerwca 2026 roku, a więc do czasu, kiedy konstruowany jest projekt przyszłorocznego budżetu. Jeśli ma obowiązywać od przyszłego roku, to jej finansowanie musi być uwzględnione w projekcie budżetu.
Rozczarowanie środowiska nauczycielskiego narasta z każdym kolejnym miesiącem braku realnych działań ze strony decydentów. Projekt obywatelski ZNP, który miał stanowić przełom w systemie wynagradzania nauczycieli, utknął w sejmowych procedurach i w sumie od pięciu lat, a w tej kadencji Sejmu od dwa i pół roku nie doczekał się dalszych prac.
Dla nauczycieli, którym przybywa obowiązków, a wynagrodzenia pozostają na niskim poziomie w odniesieniu do zawodów, w których wymagane są podobne kwalifikacje, choć często mniejsza odpowiedzialność oznacza to nie tylko brak poprawy sytuacji materialnej, ale także poczucie lekceważenia ich pracy i roli społecznej. Projekt ZNP miał zagwarantować stabilny i sprawiedliwy mechanizm wzrostu wynagrodzeń, co zwiększyłoby prestiż zawodu i zachęciło nowych kandydatów do podejmowania pracy w oświacie, tymczasem mamy coraz wyższy średni wiek nauczycieli i lukę pokoleniową.
Nauczyciele czują się zawiedzeni i zniecierpliwieni. Zamiast realnych zmian widzą przeciągające się procedury i odkładanie ważnych decyzji na później. To pogłębia kryzys zaufania do instytucji państwa i rodzi pytania o rzeczywiste priorytety polityki edukacyjnej.
Nauczyciele z powodu niskich zarobków i braków kadrowych zmuszeni są do dodatkowej pracy w godzinach ponadwymiarowych i doraźnych zastępstw i co absurdalne, wtedy, pracując ponad siły wchodzą w drugi próg podatkowy. Nie dość, że dodatkowa godzina pracy nauczyciela jest tańsza o wysokość dodatku stażowego, to jeszcze staje się tańsza o dodatkowe 20% podatku dochodowego, który muszą odprowadzić.
Dlatego, kierując się głosem środowiska nauczycielskiego apelujemy o gruntowną zmianę w zakresie obowiązującej skali podatkowej. Nauczyciele znajdują się w grupie pracowników – osób zatrudnionych w sferze budżetowej, które nie mają prawa do wielu ulg i zwolnień, jakie posiadają przedsiębiorcy (jeżeli płacą podatki w Polsce, a nie w rajach podatkowych). Obecna konstrukcja podatku dochodowego od osób fizycznych jest zdaniem ZNP rażąco niesprawiedliwa, ponieważ nakłada najwyższe obciążenia podatkowe na grupy podatników o średnich dochodach, zamiast adresować je do osób rzeczywiście najbogatszych.
Głównym celem propozycji ZNP jest wprowadzenie sprawiedliwego podziału zobowiązań podatkowych obywateli, uwzględniającego aktualną medianę zarobków w Polsce, a także stopień obciążenia podatkowego według kryterium rzeczywistego statusu dochodowego osoby fizycznej, jak również zmniejszenie wysokości klina podatkowego, podwyższenie płac netto większości obywateli, ustalenie bardziej sprawiedliwych obciążeń podatkowych poprzez zwaloryzowanie kwoty wolnej od podatku jak i wysokości progów podatkowych – w oparciu o elementarną zasadę prawa podatkowego, tj. zasadę zdolności płatniczej i sprawiedliwego rozkładu ciężaru podatkowego. Stąd też zdaniem ZNP należy przede wszystkim urealnić kwotę wolną od podatku (60 000,00 zł) a także dostosować progi dochodowe do aktualnych realiów (170 000,00 zł).
Prosimy o zajęcie i przekazanie nam stanowiska zarówno w sprawie Inicjatywy Obywatelskiej ZNP „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli” jak i zmiany w zakresie obowiązującej skali podatkowej. To bardzo ważne dla środowiska nauczycielskiego sprawy.
Sławomir Broniarz /-/
Prezes ZNP