W tym roku mija 107 lat od odzyskania przez Polskę niepodległości. Z dumą przypominamy, że członkowie i członkinie ZNP byli w pierwszym szeregu walczących o Niepodległą!
Nauczyciele walczyli o niepodległą Polskę korzystając z różnych form walki: prowadząc nauczanie w języku polskim wbrew zakazom zaborców, czy też podejmując akcję zbrojną w szeregach polskich formacji wojskowych, w tym Legionów Polskich i Polskiej Organizacji Wojskowej. W działania zbrojne i pomoc Legionom Polskim włączyła się cała organizacja związkowa, a kilkuset jej członków z bronią w ręku stanęło do walki w formacjach zbrojnych, przed wszystkim właśnie w Legionach Józefa Piłsudskiego.
Z postacią Józefa Piłsudskiego jest ściśle związana historia Związku Nauczycielstwa Polskiego. Nauczyciele znajdowali się bowiem wśród najbliższych współpracowników Marszałka, a w 1921 r. Józef Piłsudski został honorowym członkiem ZNP.
– Już od 1901 r. Piłsudski współpracował z takimi postaciami jak Julian Smulikowski czy też Ksawery Prauss, byli to późniejsi wybitni członkowie ruchu nauczycielskiego i w konsekwencji – ZNP. Pierwszy został I wiceprezesem tej organizacji i był twórcą potęgi organizacyjnej i finansowej Związku, drugi zaś został pierwszym ministrem oświaty u zarania Niepodległej” – zaznacza dr Piotr Wierzbicki, historyk z Muzeum AK w Krakowie, członek ZNP (Oddział Kraków-Śródmieście).
Działacze Związku Polskiego Nauczycielstwa Ludowego Galicji (m.in. Stanisław Nowak i Julian Smulikowski) uczestniczyli w działalności Naczelnego Komitetu Narodowego w Galicji (utworzonego w 1914 r., który organizował Legiony Polskie). Stanisław Nowak był wiceprzewodniczącym Komisji Szkolnej NKN. W 1923 r., w wolnej już Polsce, Józef Piłsudski tak podsumował wkład nauczycieli w odzyskanie niepodległości:
„Obok pracy wojskowej, która byt nasz utrwaliła, utrwaliła swą krwią, jesteście tymi, którzy w prawdziwym odrodzeniu Polski i odrodzeniu człowieka polskiego macie największe prawo do zasługi. Życie wasze płynęło w tej samej ciężkiej pracy, w jakiej płynęło życie żołnierskie” (GN,1923 r.). „Stanęliście Szanowni Panowie i Szanowne Panie do pracy odrodzeni w odrodzonej Polsce, do pracy odrodzenia serc, odrodzenia dusz, które w niewoli się plugawiły i w niewoli nieraz nikczemniały. Odradzać dusze ludzkie, zmienić człowieka, zrobić go lepszym, zrobić go wyższym, zrobić go potężniejszym i silniejszym, to jest wasze zadanie” – tak Marszałek przemawiał do delegatów i delegatek na V Zjazd Związku.
– Nie bez powodu Józef Piłsudski został w maju 1921 r. honorowym członkiem naszej organizacji i nie był to tylko gest, było to ze strony Marszałka faktyczne docenienie wkładu Związku w odzyskanie przez Polskę niepodległości – podkreśla w Głosie Nauczycielskim dr Piotr Wierzbicki. – Trzeba przywrócić pamięć o uczestnikach tamtych wydarzeń, którzy mieli rodowód związkowy i posiadali legitymację ZNP.
