Hejt, challenge, radykalizacja. To, co zaczyna się w internecie, może mieć konsekwencje w rzeczywistości. Jak rozpoznać zagrożenie i zareagować, zanim będzie za późno? NASK, Ministerstwo Cyfryzacji i Związek Nauczycielstwa Polskiego rozpoczynają ogólnopolską kampanię, która daje nauczycielom nie tylko narzędzie do reagowania na hejt i radykalizację, ale i wiedzę na ten temat.
Widzisz, że Twoi uczniowie zaczęli się inaczej zachowywać? Nie jesteś pewien, dlaczego w klasie zmieniła się atmosfera? Masz podejrzenia, że rozmowy w zamkniętej grupie na komunikatorze idą w niebezpiecznym kierunku? Nie wiesz, jak reagować? Nie masz pewności, czy to, co widzisz, jest nielegalne albo szkodliwe?
– Musimy wspólnie podejmować działania natychmiast po tym, co wydarzyło się w szkołach w Polsce. Internet zalały radykalizm i nieprawdziwe informacje. Zadaniem państwa jest doprowadzenie do tego, żeby zanim coś wydarzy się w realu, zareagować w sieci. Żeby myśl o nożu wirtualnym nie przerodziła się w realne działania. Kampania ma dawać bezpieczeństwo społeczne, które powinno być standardem, a nie życzeniem – mówi Krzysztof Gawkowski, minister cyfryzacji.
- – Wiemy, że przed takimi pytaniami codziennie stają tysiące nauczycieli w Polsce – mówi Radosław Nielek, dyrektor NASK. – Znamy je, bo szkolimy nauczycieli, uczniów i dyrektorów, rozmawiamy z nimi o ich trudnościach i razem szukamy rozwiązań. Wiemy jedno; nie możemy nauczycieli zostawić z tymi problemami samych, musimy ich wesprzeć. Dlatego dajemy nauczycielom konkretne narzędzie i – nawiązując do hasła kampanii – reagujemy w realu.
W ramach ogólnopolskiej kampanii NASK pokazuje, że niepokojące, szkodliwe i nielegalne treści można zgłaszać – poprzez formularz albo mail – do Dyżurnet.pl. To zespół, który od 21 lat działa na rzecz bezpiecznego internetu dla dzieci i młodzieży. Każde zgłoszenie jest analizowane przez eksperta, który następnie podejmuje następne kroki – kontaktuje się np. z platformą, z której pochodzą treści w celu ich usunięcia albo modyfikacji. Kolejne działania to kontakt z policją i prokuraturą.
- – Każde zgłoszenie jest anonimowe i każde traktowane jest tak samo – nieważne, czy przesłała je instytucja czy prywatna osoba – mówi Martyna Różycka, kierowniczka Dyżurnet.pl. – Dzięki temu, że od wielu lat wypracowujemy różne metody współpracy z platformami społecznościowymi, nasza ścieżka kontaktu z nimi jest krótsza, niż indywidualnego użytkownika.
Reakcja i działanie
Ale formularz to nie wszystko. NASK przygotował także materiały edukacyjne dla nauczycieli. Do szkół trafią plakaty z kodem QR, który wystarczy zeskanować, żeby przejść do poradnika dla pedagogów. Dzięki temu każdy nauczyciel będzie miał w zasięgu ręki krótki instruktarz, co zrobić, kiedy zetknie się z niepokojącymi albo szkodliwymi treściami w sieci. Kod mogą skanować także uczniowie i rodzice, a wskazówki zawarte w tym krótkim instruktarzu, będą pomocne dla każdego.
- – Publikację opracowali w NASK eksperci Dyżurnet i Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej. Dodatkowo, ten sam poradnik będzie także wysyłany w formie PDF do szkół oraz dystrybuowany razem z “Głosem Nauczycielskim”. Docieramy z nim do setek tysięcy nauczycieli w tym kraju, dlatego jesteśmy pewni, że ta krótka lektura z konkretnymi wskazówkami trafi tam, gdzie powinna trafić – wyjaśnia Sławomir Broniarz, prezes ZNP.
Do szkół rozsyłany będzie także poradnik OSE „Hejt, radykalizacja i ekstremizm. O wpływie środowiska cyfrowego na postawy młodych ludzi” autorstwa Anny Borkowskiej, ekspertki NASK.
Publikacja wyjaśnia, jak rozpoznawać mechanizmy radykalizacji, odróżniać krytykę od hejtu i reagować na skrajne poglądy uczniów. Zawiera również praktyczne porady dla nauczycieli dotyczące rozmów z młodzieżą i przeciwdziałania przemocy.
Ponad 17 tysięcy zgłoszeń. NASK reaguje
Dlaczego to ważne? Według raportu NASK „Nastolatki 3.0” aż 84 proc. młodych osób uważa hejt za jedno z najbardziej szkodliwych zjawisk w internecie, 70 proc. postrzega mowę nienawiści jako ważny problem społeczny, a ponad połowa jest przekonanych, że osoby obrażające innych pozostają bezkarne. Dlatego tak ważne jest by reagować w sieci, zanim TO wydarzy się w rzeczywistości.
Od stycznia do października 2026 roku Dyżurnet.pl otrzymał 20 tys. zgłoszeń dotyczących nielegalnych i szkodliwych treści w internecie. Rok wcześniej, w analogicznym okresie, było ich 14 787. To wzrost o niemal 40 proc.
Bezpieczeństwo dzieci zaczyna się od reakcji dorosłych
Ogólnopolska kampania „Zanim coś wydarzy się w realu, zareaguj w sieci” będzie prowadzona również w internecie i radiu. Jej zadaniem jest dotarcie do nauczycieli i rodziców z informacją, że z trudnymi decyzjami o szkodliwych treściach w internecie, nie muszą zostawać sami.
Działania wpisują się w misję NASK, który nie tylko bada, analizuje i edukuje, ale także reaguje. Dyżurnet.pl zapewnia eksperckie wsparcie w sytuacjach wymagających interwencji, a OSE pomaga szkołom budować kompetencje potrzebne do bezpiecznego korzystania z internetu, dzięki publikacjom i bezpłatnym kursom dla nauczycieli, uczniów i rodziców. Najważniejszy przekaz kampanii jest prosty. Zanim coś wydarzy się w realu, zareaguj w sieci.
Konferencja prasowa MC, NASK, ZNP i Dyżurnet.pl 29 października 2026 r.
